Sport
In dit artikel zijn in totaal acht video’s te zien. Deze zijn allemaal Duits gesproken. Ondertiteling is ook alleen mogelijk in het Duits.
Het rijden van een cross is een bijzonder aspect van de ruiteropleiding. Het geeft veel plezier en veel bewegingen kun je alleen in het terrein ervaren. Als je eenmaal een keer door een waterbak of een heuveltje op en af hebt gereden, kun je dat bevestigen. Deze oefeningen zijn niet te vergelijken met werken in de bak. Om veilig buiten of in de cross te kunnen rijden, is een goede basisopleiding nodig. Voordat je de eerste sprongen over crosshindernissen neemt, zijn een stabiele zit en een goede voorbereiding van cruciaal belang. Want je evenwicht bewaren in het zadel moet je leren.
Een stabiele verlichte zit
Balans is het toverwoord bij rijden in het terrein. Een goede crossruiterkan zijn houding en zit in een reflex corrigeren. De ruiter kan zich in de verlichte zit sneller en beter aanpassen aan de veranderende bewegingen van het paard. Dit is in de dressuurhouding niet mogelijk. Het is wel belangrijk dat je de stijgbeugels kort genoeg zijn. Als de beugels te lang zijn, komen de onderbenen van de ruiter niet dicht genoeg bij het paard, waardoor hij gaat hij klemmen met zijn knieën. Het gevolg is dat de ruiter zijn balans verliest, en het bovenlichaam gaat wankelen. Tijdens het rijden is het ook belangrijk niet voor te raken op de beweging van het paard. Het bovenlichaam moet in de verlichte zit niet te ver naar voren komen, niet zonder tegelijkertijd de billen naar achteren te brengen. Dit kun je prima oefenen aan de longe. De longeur let dan op je paard, zodat jij je op houding en zit kunt focussen.
De juiste uitrusting voor de cross
De uitrusting van paard en ruiter kunnen een goede opleiding en een stabiele zit niet vervangen, maar wanneer het erop aankomt, kunnen ze wel erger voorkomen.
Voor het crossen is een spring- of veelzijdigheidszadel nodig met een vlakke zit en kleine kniewrongen, die de houding van de ruiter niet belemmeren. Een halsriem kan ook handig zijn. Als de ruiter uit balans raakt, kan deze voorkomen dat de ruiter aan de teugels trekt. De benen van het paard kun je beschermen met peesbeschermers. Bandages zijn niet geschikt voor de cross-country. De veiligheidshelm en bodyprotector beschermen de ruiter. De meest geschikte bodyprotector voor het crossen moet aansluiten aan het lichaam en is van achteren wat langer. Het is belangrijk dat de ruiter hierdoor niet wordt belemmerd in zijn bewegingen. De beste manier om een bodyprotector te testen, is door op de grond een koprol voorover te maken. Je kunt ook een airbagvest dragen dat met een veiligheidskoord aan het zadel is bevestigd. Als de ruiter van het paard valt, schiet het koord los en blaast het vest zichzelf op.
Houding en zit en de voorbereidingen op het springen van crosshindernissen
Voordat je aan je eerste hindernissen gaat denken, moet je zorgen dat je in elke houding goed met je hulpen op je paard kunt inwerken. Tijdens de cross worden er vier verschillende houdingen gezien:
- verlichte zit: de houding in de galop tussen de hindernissen in
- de voorbereiding op de hindernis: hierbij richt de ruiter zijn bovenlichaam wat op, het paard weet dan dat er iets gaat gebeuren
- aanrijden op de hindernis: hierbij maakt de ruiter met zijn zitvlak wat contact met het zadel. Dit helpt hem om de galopsprongen voor de hindernis wat te verzamelen of te verruimen om zo optimaal te kunnen afzetten
- de houding bij de landing: de ruiter zit met het bovenlichaam opgericht en draagt zijn gewicht in de stijgbeugels. Hierbij wordt niet aan de teugels getrokken.
Om veilig te kunnen crossen, moet de ruiter altijd het tempo van het paard kunnen bepalen. Het dier moet uit zichzelf voorwaarts kunnen galopperen, maar nooit te snel worden.
Het beheersen van typische crosshindernissen
Crossen is zeer afwisselend, elke hindernis is anders. Een afsprong is typisch voor een cross. Als je voor het eerst een afsprong neemt, kan je het best achter een ervaren paard aan gaan. Dit paard kan de andere paarden leren dat ze er niet af moeten springen, maar zich meer naar beneden te laten vallen. Tijdens de landing moet de ruiter er op letten dat hij zijn onderbeen iets naar voren brengt en de teugels laat vieren, zodat het paard zijn hals kan strekken om in balans te blijven.
Bij opsprongen is het beter om je paard iets dichter naar de sprong toe te rijden, zodat hij zijn achterbenen ook meeneemt bij de landing. Om je paard aan waterhindernissen te laten wennen, helpt het om vaak stapvoets door het water te gaan. Dit biedt je paard zekerheid.
Gevorderde crosstraining: uitdagendere hindernissen springen
Hoe rijd je het beste aan op uitdagendere hindernissen, zoals smalle sprongen, Trakehners of een afsprong het water in? Vooral bij de laatste kan het paard wat kijkerig zijn. Voordat men een afsprong in het water neemt, moeten paard en ruiter al vertrouwd zijn met gewone afsprongen en door het water lopen. Zoals bij alles, geldt ook hier: makkelijk beginnen en vanaf dat punt opbouwen naar moeilijker.
Door deze hindernis de eerste keren in draf te nemen, leert het paard om ontspannen en zelfverzekerd in het water te springen. De ruiter kan helpen door de juiste houding aan te nemen: handen diep en voeten stevig in de beugels. Op deze manier maakt de ruiter het voor het paard makkelijker om te springen, helemaal als hij zijn teugels laat vieren zodat het paard zijn hals kan gebruiken om in balans te blijven.
Conditie van paard en ruiter
Een goede lichamelijke conditie van paard en ruiter is de basis voor veilig crossen. Daar hoort ook het ervaren van verschillende bewegingen bij. Daarom moet de ruiter zich niet alleen focussen op het rijden, maar ook zijn lichaam fit en beweeglijk houden. Dit kan door een aanvullende sport te doen. Ook de eventingpaarden hebben een goed uithoudingsvermogen nodig. Dit kun je trainen: eerst langzaam, daarna met lange drafgedeelten om uiteindelijk ook rustige galopgedeelten in het schema op te nemen.
Het terrein verkennen
Door het parcours te lopen, leg je al een goede basis om later zelfverzekerd en foutloos door de cross te komen. Ga je voor het eerst verkennen, neem dan zeker een schets van het parcours mee. Je eerste indruk telt. De volgorde van de hindernissen kun je beter onthouden als je je concentreert op de uitvoering, in plaats van op het nummer. Bekijk het terrein ook altijd vanuit het perspectief van het paard en bedenk goed hoe je op elke sprong wilt aanrijden. Let daarnaast ook op andere factoren, zoals de bodemgesteldheid, lichtinval en schaduwen. Als laatste is het ook aan te raden om – indien mogelijk – een aantal ervaren ruiters te zien rijden voordat je zelf opstijgt.
Starten op wedstrijden
Op de dag van de wedstrijd kun je stress voorkomen door op tijd aanwezig te zijn, zodat je rustig het terrein en het parcours kunt verkennen. Om de planning van je dag makkelijker te maken, kun je het best even terugrekenen. Hoe laat begint het parcours, hoe lang moet ik losrijden, hoeveel tijd heb ik nodig om me klaar te maken (denk aan poetsen, opzadelen en -tomen)? Ben je er nerveus, dan helpt het om rustig te blijven ademhalen. Neem in je hoofd het terrein en het parcours door, concentreer je op wat je aan het doen bent en praat op een positieve manier tegen jezelf. Loopt het niet zoals je wilt? Het is begrijpelijk dat je kwaad en verdrietig bent, en dat mag, maar reageer je dan niet af op je omgeving en al helemaal niet op je paard. Bedenk in plaats daarvan: fouten maken mag, daarvan leer je op welke punten je jezelf nog kunt verbeteren!